Việc sử dụng dầu hộp số (nhớt hộp số) khác cấp so với khuyến nghị của nhà sản xuất thường là không nên, dù là cấp cao hơn hay thấp hơn. Mỗi loại đều có rủi ro riêng:
I. Đối với dầu hộp số cấp cấp cao hơn
- Khó sang số: Dầu đặc hơn có thể làm các cơ cấu đồng tốc (synchronizers) trong hộp số sàn hoạt động kém hiệu quả, đặc biệt là khi máy nguội, dẫn đến việc sang số bị sượng, nặng hoặc kêu.
- Giảm hiệu suất: Dầu đặc hơn tạo ra lực cản lớn hơn, làm tăng tổn thất công suất và có thể làm giảm nhẹ khả năng tiết kiệm nhiên liệu.
- Bôi trơn kém khi lạnh: Khi mới khởi động, dầu đặc có thể không lưu thông đủ nhanh đến các chi tiết cần bôi trơn.
- Ít ảnh hưởng nghiêm trọng: Thường thì việc dùng dầu đặc hơn ít gây hư hỏng nghiêm trọng tức thời như dùng dầu loãng hơn, nhưng nó ảnh hưởng đến trải nghiệm lái và hiệu suất. Tuy nhiên, một số hộp số/vi sai hiệu suất cao có thể yêu cầu dầu đặc hơn trong điều kiện khắc nghiệt (theo chỉ định của nhà sản xuất).
II. Đối với dầu hộp số cấp thấp hơn
- Nguy cơ hư hỏng cao: Đây là trường hợp nguy hiểm hơn. Dầu loãng hơn có thể không tạo đủ lớp màng bôi trơn bảo vệ giữa các bề mặt kim loại chịu tải nặng (bánh răng, vòng bi).
- Mài mòn nhanh: Thiếu màng bôi trơn dẫn đến tiếp xúc kim loại-kim loại, gây mài mòn nhanh chóng các chi tiết hộp số/vi sai.
- Quá nhiệt: Khả năng bôi trơn và giải nhiệt kém hơn có thể làm hộp số bị quá nhiệt.
- Gây tiếng ồn: Có thể xuất hiện tiếng hú, tiếng kêu bất thường từ hộp số hoặc bộ vi sai.
- Hỏng hoàn toàn: Đặc biệt với các bộ vi sai yêu cầu dầu có phụ gia chịu cực áp cao (thường là cấp GL-5), việc dùng dầu cấp thấp hơn (ví dụ GL-4) không đủ khả năng bảo vệ có thể phá hủy bộ bánh răng vi sai rất nhanh chóng.
III. Quan trọng về cấp chất lượng API (GL-4, GL-5):
- Không chỉ cấp độ nhớt (ví dụ 75W-90, 80W-90) là quan trọng, mà cả cấp chất lượng API (như GL-4, GL-5) cũng rất quan trọng.
- Hộp số sàn: Thường yêu cầu GL-4 vì dầu GL-5 có thể chứa phụ gia ăn mòn các kim loại màu (đồng, thau) trong bộ đồng tốc. Chỉ dùng GL-5 cho hộp số sàn nếu nhà sản xuất ghi rõ là cho phép hoặc loại dầu GL-5 đó ghi rõ “an toàn cho kim loại màu”.
- Bộ vi sai (cầu xe): Thường yêu cầu GL-5 do cần khả năng chịu cực áp cao. Dùng GL-4 thay thế sẽ gây hư hỏng nhanh chóng.
Luôn luôn tuân thủ đúng loại dầu, đúng cấp độ nhớt và đúng cấp chất lượng API mà nhà sản xuất xe khuyến nghị trong sách hướng dẫn sử dụng. Việc dùng sai loại dầu có thể dẫn đến vận hành kém hiệu quả, khó chịu khi lái xe và nghiêm trọng hơn là gây hư hỏng tốn kém cho hộp số hoặc bộ vi sai.